Socjalizacja i wychowanie małego psa

Okno socjalizacji: czas, który się nie powtórzy

Między 3. a mniej więcej 12.-16. tygodniem życia mózg szczeniaka działa jak gąbka: wszystko, co w tym czasie pozna jako bezpieczne, ludzi, dźwięki, dotyk, inne zwierzęta, zapisze jako „normalny świat”. To tak zwane okno socjalizacji i jest to najważniejszy okres w całym psim życiu.

Czego szczeniak nie pozna w tym czasie, tego później będzie musiał się uczyć, czasem z trudem i lękiem. Dlatego socjalizacja to nie „dodatek dla ambitnych”, tylko fundament: dobrze zsocjalizowany pies jest spokojniejszy, odważniejszy i po prostu szczęśliwszy na co dzień.

Co dzieje się jeszcze u nas

Pierwsza połowa okna socjalizacji upływa u hodowcy, i właśnie dlatego tak ważne jest, gdzie szczeniak spędza pierwsze tygodnie. Nasze maluchy dorastają w domu, więc zanim do Ciebie trafią, znają już:

• codzienne dźwięki domu, odkurzacz, pralkę, telewizor, dzwonek do drzwi,
• dotyk człowieka, branie na ręce, głaskanie, oglądanie łapek i uszu (to procentuje potem u groomera i weterynarza),
• rytm rodzinnego życia, zapachy kuchni, odwiedziny gości,
• zabawę z rodzeństwem, to od braci i sióstr szczeniak uczy się psiego języka i kontrolowania siły ugryzienia.

Odbierając malucha po 8. tygodniu, dostajesz więc pieska z solidną bazą. Twoim zadaniem jest ją rozbudować, mądrze i bez pośpiechu.

Oswajanie ze światem krok po kroku

Zasada numer jeden: jakość, nie ilość. Nie chodzi o zaliczenie stu atrakcji w tydzień, tylko o to, by każde nowe doświadczenie skończyło się dla szczeniaka dobrze.

1. Jedna nowość dziennie wystarczy. Nowy dźwięk, nowa powierzchnia pod łapkami, nowy człowiek w odwiedzinach. Krótko i przyjemnie.
2. Zanim skończą się szczepienia, świat z ramion. Krótkie wyjścia na rękach: ruch ulicy, przejeżdżający autobus, gwar sklepu. Maluch chłonie bodźce z bezpiecznej pozycji.
3. Pozwól mu podchodzić samemu. Nie przystawiaj szczeniaka do nowych rzeczy, połóż nowość na podłodze i pozwól, by sam ją zbadał. Odwaga rośnie z wyborów, nie z przymusu.
4. Nagradzaj spokój i ciekawość. Przysmak i pogodny głos, gdy maluch bada świat, to buduje pewność siebie.
5. Nie pocieszaj na wyrost, nie wzmacniaj strachu ucieczką. Gdy coś malucha przestraszy, zachowaj pogodny spokój i zwiększ dystans. Twoja reakcja mówi mu, czy świat jest groźny.

„Syndrom małego pieska”, jak go uniknąć

Znasz to zjawisko: piesek, który ujada na wszystko z ramion opiekuna, panikuje przy innych psach i „nie umie” chodzić po ziemi. To nie jest cecha małych ras, to efekt traktowania psa jak zabawki. Powstaje z trzech błędów:

• Noszenie zamiast chodzenia. Pies, który świata nie zwiedza na własnych łapach, nie uczy się w nim radzić. Ręce są od sytuacji ryzykownych, nie od całego spaceru.
• Brak zasad „bo taki mały”. Warczenie przy misce czy ujadanie na gości u yorka bawi, u owczarka przeraża, a to dokładnie to samo zachowanie. Małemu psu zasady są potrzebne tak samo jak dużemu.
• Usprawiedliwianie strachu. Zamiast chować pieska przed światem, oswajaj go z nim stopniowo. Unikanie utrwala lęk.

Chihuahua czy maltańczyk prowadzony jak „prawdziwy pies”, z zasadami, spacerami i treningiem, jest spokojny, pewny siebie i odporny psychicznie. I o to chodzi.

Nauka zostawania samemu

Umiejętność bycia samemu to trening, nie cecha wrodzona, a u ras towarzyszących trzeba ją budować szczególnie starannie:

1. Zacznij od sekund: wyjdź do drugiego pokoju i wróć, zanim maluch zdąży się zaniepokoić.
2. Wydłużaj czas stopniowo: minuta, pięć, kwadrans. Wychodź i wracaj bez celebracji, pożegnania i powitania mają być nudne.
3. Zostawiaj malucha z zajęciem: gryzak lub mata węchowa zamieniają samotność w przyjemność.
4. Wracaj przed płaczem, nie w jego trakcie, inaczej maluch nauczy się, że płacz przywołuje człowieka.

Docelowo dorosły, dobrze nauczony piesek zostaje sam na kilka godzin bez stresu. Ale pamiętaj: to rasy stworzone do towarzyszenia, dom pusty przez cały dzień, codziennie, nie będzie dla nich dobrym miejscem.

Dzieci i inne zwierzęta

Dzieci: socjalizacja działa w obie strony, szczeniaka uczymy dzieci, a dzieci uczymy szczeniaka. Zasady dla najmłodszych: głaszczemy siedząc na podłodze, nie nosimy, nie budzimy, nie zabieramy jedzenia ani zabawek. Kontakt zawsze pod okiem dorosłego, dla bezpieczeństwa obu stron.

Inne psy: po zakończeniu szczepień organizuj spotkania ze znanymi, spokojnymi i zaszczepionymi psami, jakość ponad ilość. Psi wybieg pełen obcych psów to dla 2-kilogramowego szczeniaka zły pomysł; spokojny spacer równoległy z psem sąsiadów, bardzo dobry.

Koty i inne zwierzaki: zapoznawaj stopniowo, na neutralnym gruncie, z drogą ucieczki dla kota. Szczenię wychowane z kotem zwykle zostaje jego przyjacielem na całe życie.

Szelki, smycz i pierwsze spacery

Dla ras miniaturowych wybieramy szelki zamiast obroży, chronią delikatną tchawicę. Oswajanie zacznij w domu:

1. Połóż szelki przy misce, potem zakładaj na kilka minut przy zabawie, bez zapinania smyczy.
2. Dopnij smycz i pozwól maluchowi chodzić z nią luzem po mieszkaniu pod Twoim okiem.
3. Pierwsze „spacery” zrób w domu i na własnym podwórku: podążaj za szczeniakiem, nagradzaj chodzenie przy Tobie.
4. Na zewnątrz zaczynaj od cichych miejsc i krótkich tras, 5-10 minut wystarczy. Świat jest dla malucha intensywny.

I ostatnia rzecz: przywołanie. Od pierwszego dnia nagradzaj przychodzenie na imię tak, jakby to było najlepsze wydarzenie dnia. To najważniejsza komenda w życiu psa, również tego małego.

Najczęstsze pytania